Babam evini üvey anneme devrettikten sonra vefat etti, dava açıp hakkımı alabilir miyim?
Evet, koşulları varsa açabilirsiniz. Babanız evi görünürde 'satış' gösterip gerçekte bedelsiz devrettiyse (mirastan mal kaçırma / muris muvazaası), mirasçı olarak tapu iptali ve tescil davası açarak miras payınız oranında hak talep edebilirsiniz. Bu dava herhangi bir zamanaşımına tabi değildir; ancak devir gerçek bir satışsa ve bedel gerçekten ödendiyse durum değişir.
📌Muris muvazaası nedir?
Uygulamada "mirastan mal kaçırma" olarak bilinen muris muvazaası, miras bırakanın mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla, aslında bağışlamak istediği taşınmazı tapuda satış gibi göstererek devretmesidir. Görünürdeki satış sözleşmesi tarafların gerçek iradesini yansıtmadığı için geçersizdir; gizlenen bağış ise resmî şekilde yapılmadığından o da geçersizdir. Sonuç: devir bütünüyle geçersiz hâle gelir ve mirasçı, tapunun iptaliyle payı oranında adına tescilini isteyebilir.
🏛️Kimler dava açabilir?
Saklı paylı olsun olmasın tüm mirasçılar bu davayı açabilir. Önceki evlilikten olan çocuklar en sık karşılaşılan davacı grubudur. Her mirasçı kendi payı için bağımsız dava açabilir; diğer mirasçıların katılması şart değildir. Dava, taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde, taşınmazı devralan kişiye (örneğinizde üvey anneye; o da vefat ettiyse onun mirasçılarına) karşı açılır.
🏛️Mahkeme neye bakar?
Davanın kalbi, devrin gerçek bir satış mı yoksa gizlenmiş bir bağış mı olduğunun tespitidir. Mahkemeler bu değerlendirmede hayatın olağan akışına göre bir dizi kritere bakar:
- Devralanın satış bedelini ödeyecek ekonomik gücünün bulunup bulunmadığı ve paranın gerçekten el değiştirdiğine dair banka kaydı olup olmadığı,
- Tapuda gösterilen bedel ile taşınmazın gerçek değeri arasındaki fark,
- Miras bırakanın satmaya ihtiyacı olup olmadığı (düzenli geliri varken tek evini "satması" gibi),
- Aile içi ilişkiler, önceki evlilikten çocuklarla arasının açık olması gibi mal kaçırma saikini gösteren olgular,
- Taşınmazı devirden sonra kimin kullanmaya devam ettiği.
Muvazaa her türlü delille (tanık dâhil) ispat edilebilir; bu, mirasçılar yönünden önemli bir kolaylıktır.
⏳Süre var mı?
Muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil davası zamanaşımına ve hak düşürücü süreye tabi değildir; miras bırakanın ölümünden yıllar sonra da açılabilir. Ancak beklemek delil kaybına yol açar ve taşınmaz iyi niyetli üçüncü kişilere devredilirse iş karmaşıklaşır: bu durumda tescil yerine bedel (tazminat) talep etmek gündeme gelir. Bu yüzden vakit kaybetmemek fiilen çok önemlidir.
📌Devir gerçek bir satışsa?
Bedel gerçekten ve tam olarak ödenmişse muvazaadan söz edilemez; herkes sağlığında malını dilediğine satabilir. Bu ihtimalde, koşulları varsa saklı payın ihlali nedeniyle tenkis davası ayrıca değerlendirilir — fakat tenkisin tabi olduğu süreler kısadır ve iki davanın stratejisi birlikte kurulmalıdır. Elinizdeki tapu kayıtları ve olay örgüsüyle birlikte bir avukata danışmanız, hangi davanın (veya ikisinin birden kademeli olarak) açılacağını belirlemek için şarttır.
Bodrum ve Muğla genelinde tapu ve gayrimenkul konularında avukatlık hizmeti veriyoruz: Bodrum Gayrimenkul Avukatı
bu yazıyı hazırlayan
Av. Mert Çelik
Muğla Barosu · Sicil 2039 · Bodrum · 2018’den beri
Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki mütalaa veya avukatlık hizmeti niteliği taşımaz. Mevzuat değişebilir; güncel durumunuz için mutlaka bir avukata danışınız.