Aile konutu şerhi nedir; eşimin haberi olmadan evi satabilir mi?
Ailenin birlikte yaşadığı konut, tapu kimin üzerinde olursa olsun kanunla korunur: malik eş, diğer eşin AÇIK rızası olmadan aile konutunu satamaz, bağışlayamaz, üzerinde ipotek kuramaz ve kirasını feshedemez. Rıza alınmadan yapılan işlem geçersizdir ve iptali dava edilebilir. Korumayı fiilen garantiye almanın yolu, tapuya 'aile konutu şerhi' koydurmaktır; şerh, iyi niyetli üçüncü kişi savunmasını da kapatır.
📌Koruma neyi kapsar?
Aile konutu; eşlerin evlilik birliği içinde fiilen birlikte yaşadıkları konuttur (yazlık ve yatırımlık evler kapsam dışıdır). Tapu yalnızca eşlerden biri adına kayıtlı olsa bile, malik eş diğer eşin açık rızası olmadan:
- Konutu satamaz veya bağışlayamaz,
- Üzerinde ipotek ve benzeri sınırlı ayni hak kuramaz,
- Konut kiralıksa kira sözleşmesini feshedemez; kiracı eş konumundaki koruma da aynıdır (kiralayan eş, diğerinin rızası olmadan sözleşmeyi sona erdiremez).
Rıza, işlem sırasında ve açık olmalıdır; sonradan verilecek onay işlemi geçerli hâle getirebilir ama susmak rıza sayılmaz.
🧭Şerh nasıl konur, ne işe yarar?
Malik olmayan eş, tek başına, tapu müdürlüğüne kimliği ve konutta oturulduğunu gösteren basit belgelerle (nüfus/yerleşim yeri kaydı) başvurarak aile konutu şerhi koydurabilir; diğer eşin onayı gerekmez ve işlem masrafı semboliktir. Şerhin pratikteki değeri şudur: şerh varken hiçbir alıcı veya banka "tapuda görünmüyordu, bilmiyordum" diyemez; tapu müdürlüğü rıza olmadan işlemi zaten yapmaz. Şerh yokken yapılan devirlerde ise işlemi geri çevirmek için dava gerekir ve iyi niyet tartışması gündeme gelir — bu yüzden şerh, sorun çıkmadan önce atılacak en ucuz ve en güçlü adımdır.
📌Rızasız satış/ipotek yapıldıysa
- Rızası alınmayan eş, işlemin geçersizliğinin tespiti ve tapu iptali ile eski malik adına tescil için aile mahkemesinde (tapu iptali boyutuyla bağlantılı görev tartışmalarında güncel uygulamaya göre) dava açar.
- Dava; alıcıya/bankaya karşı yöneltilir; konutun aile konutu olduğu ve rızanın bulunmadığı ispatlanır. Elektrik-su abonelikleri, komşu tanıklığı, okul kayıtları fiilî oturmayı gösterir.
- Dava süresince konutun el değiştirmemesi için ihtiyati tedbir istenmelidir; zincirleme devirler işi zorlaştırır.
📌Bilinmesi gereken sınırlar
- Koruma evlilik süresince geçerlidir; boşanma kesinleşince aile konutu koruması sona erer (boşanma sürecinde ayrıca tedbirler istenebilir).
- İcra takibi sonucu cebri satış, bu rıza korumasının dışında ayrı kurallara tabidir; borçlu eşin evi için meskeniyet şikâyeti gibi icra hukuku araçları ayrıca değerlendirilir.
- Eşi rıza vermeye yanaşmayan malik büsbütün kilitli değildir: haklı sebep varsa (rızanın keyfî esirgenmesi) hâkimden rıza yerine geçecek karar istenebilir.
Özellikle tek eş üzerine kayıtlı evlerde, evlilikte huzursuzluk başladığı anda şerh başvurusunu geciktirmemek; olası bir gece yarısı satışının tek panzehiridir.
Bodrum ve Muğla genelinde tapu ve gayrimenkul konularında avukatlık hizmeti veriyoruz: Bodrum Gayrimenkul Avukatı
bu yazıyı hazırlayan
Av. Mert Çelik
Muğla Barosu · Sicil 2039 · Bodrum · 2018’den beri
Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki mütalaa veya avukatlık hizmeti niteliği taşımaz. Mevzuat değişebilir; güncel durumunuz için mutlaka bir avukata danışınız.