Vasiyetname hangi hâllerde iptal edilir; iptal davası nasıl açılır?
Vasiyetname; miras bırakanın ayırt etme gücü yokken düzenlenmişse, aldatma-korkutma-zorlama altında yapılmışsa, kanuni şekil şartlarına aykırıysa veya içeriği hukuka/ahlaka aykırıysa iptal ettirilebilir. Saklı payları ihlal eden ama geçerli vasiyetnamelerde ise iptal değil tenkis davası açılır. İptal davası, iptal sebebinin ve vasiyetnamenin öğrenilmesinden itibaren kural olarak 1 yıl içinde açılmalıdır.
📌İptal sebepleri
- Ehliyetsizlik: Vasiyetname anında miras bırakanın ayırt etme gücünün bulunmaması — ileri demans, ağır psikiyatrik tablo, bilinci etkileyen hastalık dönemleri. İspat; hastane kayıtları, epikrizler, tanık anlatımları ve Adli Tıp incelemesiyle yapılır. Vasiyetnamenin resmî (noterde) düzenlenmiş olması ehliyet tartışmasını kapatmaz; noterin gözlemi tıbbi gerçeğin yerine geçmez.
- İrade sakatlığı: Aldatma, korkutma, zorlama veya esaslı yanılma etkisiyle yapılan vasiyetname iptal edilebilir. Miras bırakanın son döneminde onu çevresinden yalıtıp yönlendiren kişiler lehine yapılan tasarruflar bu kapsamda sıkça tartışılır.
- Şekil eksikliği: El yazılı vasiyetnamenin baştan sona miras bırakanın el yazısıyla yazılmamış, tarih veya imzasının bulunmaması; resmî vasiyetnamede tanık ve memur katılımına ilişkin kurallara aykırılık gibi eksiklikler iptale yol açar.
- İçerik aykırılığı: Hukuka veya ahlaka aykırı koşul ve yüklemeler taşıyan tasarruflar.
📌İptal mi, tenkis mi?
Bu ayrım stratejinin kendisidir. Vasiyetname geçerli ancak saklı paylarınızı (altsoy, ana-baba ve eş için kanunla korunan asgari miras payları) ihlal ediyorsa, açılacak dava iptal değil tenkis davasıdır: tasarruf, saklı payınızı tamamlayacak ölçüde indirilir. Uygulamada iki talep kademeli olarak birlikte ileri sürülür ("öncelikle iptal, olmazsa tenkis"); böylece iptal sebebi ispatlanamazsa dahi saklı pay korunur.
⏳Süreler ve usul
Vasiyetname, ölümden sonra sulh hukuk mahkemesince mirasçılara okunur (açılır); iptal ve tenkis süreleri bu tebliğle işlemeye başlar. İptal davası; davacının vasiyetnameyi, iptal sebebini ve kendi hak sahipliğini öğrendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde açılmalıdır (iyi niyetli lehtarlara karşı her hâlde 10, kötü niyetlilere karşı 20 yıllık üst süreler işler). Tenkis davası da tebliğden itibaren 1 yıllık süreye tabidir. Dava, miras bırakanın son yerleşim yeri asliye hukuk mahkemesinde, vasiyetnameden yararlanan kişilere karşı açılır. Süreler kısa, ispat yükü ağır olduğundan; vasiyetnamenin okunması için gelen tebligatı aldığınız anda tıbbi kayıtların ve tanık listesinin toplanmasına başlamak gerekir.
Bodrum ve Muğla genelinde miras ve veraset konularında avukatlık hizmeti veriyoruz: Bodrum Miras Avukatı
bu yazıyı hazırlayan
Av. Mert Çelik
Muğla Barosu · Sicil 2039 · Bodrum · 2018’den beri
Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki mütalaa veya avukatlık hizmeti niteliği taşımaz. Mevzuat değişebilir; güncel durumunuz için mutlaka bir avukata danışınız.