Yakınım vefat etti; veraset ilamı nasıl alınır, tapu ve banka işlemleri nasıl yapılır?
Ölümden sonra ilk adım mirasçılık belgesi (veraset ilamı) almaktır; nüfus kayıtları yeterliyse noterden aynı gün, karışık durumlarda sulh hukuk mahkemesinden alınır. Ardından vergi dairesine veraset ve intikal vergisi beyannamesi verilir, tapuda intikal yapılır ve bankadaki hesaplar için ilam + vergi ilişiği kesme yazısıyla başvurulur. Bu işlemler için katı bir hak kaybı süresi yoktur ama beyanname süreleri ve fiili zorluklar nedeniyle geciktirilmemelidir.
🧭1. Adım: Mirasçılık belgesi (veraset ilamı)
Mirasçılık belgesi, kimlerin hangi payla mirasçı olduğunu gösteren resmî belgedir ve tüm intikal işlemlerinin anahtarıdır. Nüfus kayıtları açık ve mirasçılık tablosu basitse noterden aynı gün alınabilir. Noter; yabancılık unsuru, nüfus kayıtlarında çelişki, evlatlık ilişkisi veya vasiyetname gibi durumlarda belge veremez — bu hâllerde sulh hukuk mahkemesinden talep edilir. Belgeyi herhangi bir mirasçı tek başına alabilir; diğerlerinin katılımı gerekmez.
🧭2. Adım: Veraset ve intikal vergisi
Miras kalan mal varlığı için vergi dairesine veraset ve intikal vergisi beyannamesi verilir; ölüm Türkiye'de gerçekleşmiş ve mirasçılar Türkiye'deyse süre kural olarak ölüm tarihinden itibaren dört aydır (taraflardan birinin yurtdışında olması süreyi uzatır). Beyannameye tapu kayıtları, araç ruhsatları, banka bilgileri ve borçlar eklenir; eş ve çocuklar için uygulanan istisna tutarları sayesinde birçok dosyada ödenecek vergi düşük çıkar, hatta çıkmayabilir. İşlemler tamamlanınca vergi dairesinden alınan ilişik kesme yazısı, tapu ve bankaların aradığı belgedir.
🧭3. Adım: Tapu ve banka işlemleri
- Tapuda intikal: Veraset ilamı ve ilişik kesme yazısıyla taşınmazlar mirasçılar adına elbirliği mülkiyeti olarak tescil edilir. Mirasçılar isterse aynı işlemde paylı mülkiyete geçebilir; satış düşünülüyorsa bu dönüşüm işlemleri kolaylaştırır. Tüm mirasçılar anlaşırsa taşınmazlar noterde/tapuda yapılacak miras taksim sözleşmesiyle kalem kalem paylaşılabilir.
- Banka hesapları: Bankalar, veraset ilamı ve vergi ilişiği aranmaksızın ödeme yapmaz; her mirasçı kural olarak ancak payına düşeni çekebilir, hesabın tamamının çekilmesi tüm mirasçıların birlikte hareketini gerektirir.
- Araçlar: Noter üzerinden mirasçılar adına intikal ettirilir; tek mirasçı adına tescil için diğerlerinin muvafakati gerekir.
⚠️Sık karşılaşılan sorunlar
Mirasçılardan birinin işlemlere yanaşmaması hâlinde intikal yapılabilir ancak tasarruf (satış) kilitlenir; çözüm, ortaklığın giderilmesi davasıdır. Terekede borç varlıklardan fazlaysa mirasın reddi için üç aylık süre kaçırılmamalıdır. Vefat edenin bilinmeyen hesap ve taşınmazları için tapu müdürlükleri ve bankalar nezdinde mal varlığı araştırması yapılabilir; e-devlet üzerinden sunulan sorgular bu araştırmayı büyük ölçüde kolaylaştırmıştır.
Bodrum ve Muğla genelinde miras ve veraset konularında avukatlık hizmeti veriyoruz: Bodrum Miras Avukatı
bu yazıyı hazırlayan
Av. Mert Çelik
Muğla Barosu · Sicil 2039 · Bodrum · 2018’den beri
Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki mütalaa veya avukatlık hizmeti niteliği taşımaz. Mevzuat değişebilir; güncel durumunuz için mutlaka bir avukata danışınız.