Apartman Ortak Alanında Sokak Hayvanına Mama Verilebilir mi?
Türk hukukunda sokak hayvanlarını beslemeyi yasaklayan bir kanun hükmü yoktur; aksine 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu m. 4 hayvanların yaşama hakkını açıkça tanır. Kat malikleri kurulu, ortak alanların kullanımına ilişkin düzen kuralları koyabilir; ancak beslemeyi tümüyle yasaklayan ve hayvanı aç bırakma sonucunu doğuran bir karar hukuka aykırıdır. Uygulanabilir çözüm, besleme saatinin ve noktasının belirlenmesi, temizliğin sağlanmasıdır.
Sokak hayvanlarını beslemek Türk hukukunda yasak değildir. Ne 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu'nda ne de 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nda, apartman veya site ortak alanlarında sahipsiz hayvanlara mama ve su verilmesini suç ya da kabahat sayan bir hüküm bulunur. Yönetim, beslemenin nasıl yapılacağına dair düzen kuralları getirebilir; ancak beslemeyi tümden yasaklayan bir karar, hayvanın yaşama hakkını ortadan kaldırdığı ölçüde hukuka aykırı hale gelir.
⚖️Kanuni dayanak: hayvanın yaşama hakkı
5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu m. 4, kanunun temel ilkelerini sayarken bütün hayvanların eşit doğduğunu ve bu Kanun hükümleri çerçevesinde yaşama hakkına sahip olduğunu açıkça belirtir. Bu, Türk hukukunda hayvanın yalnızca "eşya" olarak değil, korunması gereken bir varlık olarak konumlandırıldığı temel maddedir.
Aynı Kanun'un m. 14 hükmü ise yasak fiilleri düzenler. Bu maddede hayvanlara kasıtlı olarak kötü davranmak, acımasız ve zalimce işlem yapmak ve aç ve susuz bırakmak açıkça yasaklanmıştır. Buradaki mantık şudur: kanun koyucu hayvanın aç bırakılmasını yasaklarken, onun beslenmesini yasaklayan bir düzenleme öngörmüş olamaz.
Sahipsiz hayvanların bakımı esas olarak yerel yönetimlerin görevidir. 5199 sayılı Kanun, belediyelere bu alanda somut yükümlülükler yükler. 2024 yılında Kanun'da yapılan değişiklikle belediyelerin sahipsiz hayvanları toplama ve bakımevlerinde barındırma yükümlülüğü yeniden düzenlenmiştir. Ancak bu düzenleme, vatandaşın hayvanı beslemesini suç haline getirmemiştir.
Beslemek yasak değildir. Yasak olan, hayvanı aç bırakmak ve ona eziyet etmektir. Tartışma "beslenip beslenmeyeceği" değil, "nasıl beslenileceği" üzerinden yürütülmelidir.
🏢Kat malikleri kurulu bu konuda karar alabilir mi?
634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m. 16 uyarınca kat malikleri ortak yerlere arsa payları oranında maliktir. Kanun'un m. 18 hükmü ise kat maliklerinin ortak yerleri kullanırken doğruluk kurallarına uymak, özellikle birbirini rahatsız etmemek ve yönetim planı hükümlerine uymakla yükümlü olduğunu düzenler.
Kat malikleri kurulu, ortak alanların kullanımına ilişkin karar alabilir. Yani beslemenin yapılacağı noktayı, saati, kabın türünü ve temizlik sorumluluğunu belirleyen bir karar geçerlidir. Bu, ortak yaşamın düzenlenmesidir.
Buna karşılık "site içinde hiçbir şekilde hayvan beslenemez" biçimindeki mutlak bir yasak kararı farklı bir sonuç doğurur. Böyle bir karar:
- Hayvanın aç ve susuz kalması sonucunu doğurabilir, bu da 5199 sayılı Kanun m. 14 kapsamında değerlendirilebilir.
- Kat malikinin mülkiyet hakkını, ortak alanı hukuka uygun kullanma sınırının ötesinde daraltabilir.
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 2'de düzenlenen dürüstlük kuralına ve hakkın kötüye kullanılması yasağına aykırılık oluşturabilir.
Yönetim planına konulan yasaklar
Kat Mülkiyeti Kanunu m. 28 uyarınca yönetim planı, bütün kat maliklerini bağlayan bir sözleşme hükmündedir. Ancak yönetim planı da kanunun emredici hükümlerinin üzerine çıkamaz. Yönetim planında beslemeyi yasaklayan bir madde bulunması, tek başına o maddenin her koşulda uygulanacağı anlamına gelmez. Kaldı ki yönetim planının değiştirilmesi için Kat Mülkiyeti Kanunu m. 28 gereğince kat maliklerinin beşte dördünün oyu aranır.
📋Beslemeyi hukuken güvenli hale getiren uygulama
Uyuşmazlıkların büyük kısmı hukuki değil, pratiktir. Komşuların asıl şikâyeti çoğu zaman hayvanın kendisi değil, dökülen mama, karınca, koku ve kapı önünde biriken kalabalıktır. Aşağıdaki başlıklara uyulması, hem hayvanı korur hem de aleyhinize açılacak bir talebin dayanağını zayıflatır:
- Besleme noktasını binanın ana girişinden, çocuk oyun alanından ve otopark geçişinden uzak bir yere taşıyın.
- Yere mama dökmeyin; devrilmeyen, kapalı kenarlı kap kullanın.
- Beslemeyi sabit bir saatte yapın ve artan mamayı aynı gün kaldırın.
- Su kabını her gün yenileyin, çevresini temizleyin.
- Yaz aylarında sinek ve koku oluşmaması için kuru mama tercih edin.
- Hayvanların kısırlaştırılması ve küpelenmesi için belediyeye yazılı başvuru yapın; bu, "sürü büyüyor" itirazını doğrudan karşılar.
- Besleme yaptığınız günleri ve kapların temiz halini fotoğrafla kayıt altına alın.
Bu adımlar, olası bir davada "ortak alanın rahatsızlık verecek biçimde kullanıldığı" iddiasına karşı en güçlü savunmayı oluşturur.
🚫Mama kabını atmak veya hayvanı uzaklaştırmak
Uygulamada en sık karşılaşılan sorun, komşulardan birinin mama ve su kaplarını toplayıp atması ya da hayvanı zorla uzaklaştırmasıdır. Bu davranışlar hukuken masum değildir.
Hayvana yönelik kasıtlı kötü davranış, dövme, zehirleme ya da aç ve susuz bırakma fiilleri 5199 sayılı Kanun m. 14 kapsamında yasaktır. 2024 yılında yapılan değişikliklerle sahipsiz hayvanlara yönelik bazı ağır fiiller bakımından cezai sorumluluk ağırlaştırılmıştır. Zehirleme şüphesi varsa vakit kaybetmeden veteriner raporu alınmalı ve savcılığa suç duyurusunda bulunulmalıdır.
Ayrıca kaplarınız size ait olduğundan, bunların alınıp atılması ayrı bir hukuki sorumluluk doğurabilir. Tehdit ve hakaret içeren mesajlar da ayrıca değerlendirilmelidir.
Zehirlenme şüphesinde ölü hayvanın gömülmesi delili yok eder. Hayvanı en kısa sürede veteriner hekime götürün, rapor ve numune alınmasını isteyin. Rapor olmadan yürütülen şikâyetler çoğu zaman sonuçsuz kalır.
🏛️Belediyenin rolü
Sahipsiz hayvanların toplanması, tedavisi, kısırlaştırılması ve bakımevlerinde barındırılması yerel yönetimlerin kanuni görevidir. Bina yönetimi ile yaşanan gerilimin kalıcı çözümü çoğu zaman belediyeden geçer.
- Belediyenin veteriner işleri müdürlüğüne yazılı başvuru yapın ve evrak kaydı numarasını alın.
- Kısırlaştırma, küpeleme ve aşı talebinizi başvuruda açıkça belirtin.
- Talebe otuz gün içinde cevap verilmezse veya olumsuz cevap gelirse, idari yargı yolu gündeme gelir.
- Aynı süreçte site yönetimine de yazılı bilgi verin; yönetimin "önlem alınmıyor" itirazını böylece karşılamış olursunuz.
📝Aleyhinize karar alınırsa ne yapabilirsiniz?
Kat malikleri kurulunun beslemeyi yasaklayan kararına karşı iptal davası açılabilir. Kat Mülkiyeti Kanunu m. 33 uyarınca, toplantıya katılıp karara aykırı oy kullanan kat maliki karar tarihinden itibaren bir ay içinde; toplantıya katılmayan kat maliki ise kararı öğrenmesinden itibaren bir ay ve her halde karar tarihinden itibaren altı ay içinde dava açabilir. Görevli mahkeme, taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesidir.
Süreler hak düşürücü niteliktedir. Bu nedenle karar tutanağının bir örneğini derhal talep etmek ve tarihi kayıt altına almak önemlidir.
Dava sürecinde şu deliller belirleyici olur:
- Kat malikleri kurulu karar tutanağı ve hazirun cetveli
- Yönetim planının ilgili maddeleri
- Besleme noktasının temizliğini gösteren fotoğraf ve video kayıtları
- Belediyeye yapılan kısırlaştırma başvuruları
- Hayvanların küpe ve aşı kayıtları
🤝Sonuç ve atılacak adım
Sokak hayvanını beslemek, hukuken korunan bir davranıştır. Ortak yaşamın gerektirdiği özene uyulduğu sürece, bir bina yönetiminin bu davranışı mutlak biçimde yasaklaması güç görünür. Buna karşılık her uyuşmazlık kendi somut koşulları içinde değerlendirilir; yönetim planının içeriği, alınan kararın kapsamı ve fiili durum sonucu doğrudan etkiler.
Apartmanınızda veya sitenizde besleme nedeniyle bir karar alındıysa, mama kaplarınız atıldıysa ya da bir hayvanın zehirlendiğinden şüpheleniyorsanız, süre kaybetmeden karar tutanağını ve elinizdeki kayıtları toplayın. Dosyanızı birlikte değerlendirmek için Çelik Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz. Benzer konulardaki diğer yazılarımıza makaleler bölümünden ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş veya vekâlet ilişkisi doğurmaz. Her olayın kendine özgü koşulları sonucu değiştirebileceğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Bodrum ve Muğla genelinde kira ve tahliye konularında avukatlık hizmeti veriyoruz: Bodrum Kira ve Tahliye Avukatı
bu yazıyı hazırlayan
Av. Mert Çelik
Muğla Barosu · Sicil 2039 · Bodrum · 2018’den beri
Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki mütalaa veya avukatlık hizmeti niteliği taşımaz. Mevzuat değişebilir; güncel durumunuz için mutlaka bir avukata danışınız.