İnternette siber zorbalığa veya tacize uğrayanlar ne yapmalı?
İzlenecek yol üç koldan yürür: delilleri kalıcı hâle getirmek, içeriğin kaldırılması veya erişimin engellenmesi için sulh ceza hâkimliğine başvurmak ve fail hakkında suç duyurusunda bulunmak. İçerik kaldırma talebi, sulh ceza hâkimliğince kısa sürede karara bağlanır. Failin kim olduğu bilinmiyorsa savcılık, IP kayıtları üzerinden tespit yapabilir; bu nedenle hesabı engelleyip içeriği görünmez kılmadan önce delil almak önemlidir.
📌Önce delil, sonra şikâyet
Siber zorbalık dosyalarında en sık yaşanan kayıp, mağdurun ilk tepkiyle hesabı engellemesi veya içeriği bildirip kaldırtmasıdır; içerik kalktığında ispat da zorlaşır. Yapılması gereken sıra şudur: içeriğin tarih, saat ve bağlantı adresi görünecek şekilde ekran görüntüsünün alınması, mümkünse sayfanın çıktısının veya video kaydının oluşturulması, hesap adının ve profil bağlantısının kaydedilmesi. Ciddi olaylarda noterden tespit tutanağı düzenlettirmek, ekran görüntüsüne göre çok daha güçlü bir delildir.
📌İçeriğin kaldırılması ve erişim engeli
5651 sayılı Kanun, kişilik haklarının internet ortamındaki yayın nedeniyle ihlal edildiğini ileri süren kişiye, içeriğin çıkarılmasını ve/veya erişimin engellenmesini sulh ceza hâkimliğinden isteme imkânı tanır. Talep doğrudan hâkimliğe yapılabileceği gibi, önce içerik veya yer sağlayıcısına da başvurulabilir. Hâkimlik talebi kısa sürede ve duruşmasız olarak karara bağlar. Özel hayatın gizliliğini ihlal eden içeriklerde ise Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna doğrudan başvuru yolu da bulunmaktadır; bu yol, gecikmesinde sakınca bulunan hâller için daha hızlı sonuç verir.
📌Hangi suçlar oluşabilir
Olayın niteliğine göre birden fazla suç birlikte gündeme gelebilir: hakaret, tehdit, şantaj, kişilerin huzur ve sükûnunu bozma, özel hayatın gizliliğini ihlal, kişisel verilerin hukuka aykırı olarak yayılması ve rızaya aykırı görüntü paylaşımı hâllerinde ilgili hükümler. Hakaret suçu kural olarak şikâyete tabidir ve fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde şikâyet edilmelidir; sürenin kaçırılması soruşturmanın düşmesine yol açar.
📌Fail tanınmıyorsa
Sahte veya anonim hesaplarda şikâyet dilekçesine failin kimliği yerine hesap bağlantısı ve içeriğin adresi yazılır. Cumhuriyet savcılığı, platformdan ve erişim sağlayıcılardan IP ve bağlantı kayıtlarını talep ederek tespit yapabilir. Yurt dışı merkezli platformlarda bu süreç uzayabilir; bazı platformlar yalnızca ağır suçlarda bilgi paylaşmaktadır. Buna karşılık faile ait ipuçları (aynı görselin başka hesapta kullanılması, üslup, yazışma geçmişi) dosyaya sunulduğunda tespit oranı belirgin biçimde artmaktadır.
💡Ayrıca yapılabilecekler
- Manevi tazminat: Kişilik hakkı ihlali nedeniyle ceza soruşturmasından bağımsız olarak hukuk mahkemesinde manevi tazminat davası açılabilir; ceza dosyasındaki tespitler burada delil olarak kullanılır.
- Çocuklar söz konusuysa: Mağdur çocuksa okul rehberlik servisi ve il/ilçe millî eğitim müdürlüğü ile ayrıca iletişime geçilmeli; gerekirse çocuk izlem merkezi süreci gündeme gelir.
- İş yeri kaynaklıysa: Zorbalık iş arkadaşlarından geliyorsa iş hukuku boyutu ayrıca doğar ve işverenin gözetme borcu gündeme gelir.
- Süre takibi: Şikâyete tabi suçlarda altı aylık süre, içeriğin görüldüğü değil, fiilin ve failin öğrenildiği tarihten işler. Tarih kaydı tutmak bu nedenle önemlidir.
Bodrum ve Muğla genelinde bu alanda avukatlık hizmeti veriyoruz: Bodrum Ceza Avukatı
bu yazıyı hazırlayan
Av. Mert Çelik
Muğla Barosu · Sicil 2039 · Bodrum · 2018’den beri
Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki mütalaa veya avukatlık hizmeti niteliği taşımaz. Mevzuat değişebilir; güncel durumunuz için mutlaka bir avukata danışınız.