Çerçeve Yasa nedir, ne değildir?
Kamuoyunda "Çerçeve Yasa" denilen düzenlemenin resmî adı Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi. 12 maddeden oluşuyor ve bir af değil; PKK/KCK'nın fiilî varlığına son verdiğinin ve silahlarını teslim ettiğinin resmen tespiti şartına bağlı bir erteleme mekanizması kuruyor. 8 Ağustos 2026'da TBMM Adalet Komisyonu'ndan geçti; Genel Kurul aşaması henüz tamamlanmadı.
Bu yazı 9 Ağustos 2026 tarihli metne göre hazırlanmıştır. Teklif o tarihte henüz yasalaşmamış, yalnızca TBMM Adalet Komisyonu aşamasını tamamlamıştır. Genel Kurul görüşmelerinde maddeler değişebilir. Kanun Resmî Gazete'de yayımlandığında bu yazı güncellenecektir.
Son günlerde “Çerçeve Yasa” ifadesi haberlerde sürekli geçiyor, ancak düzenlemenin ne getirdiği kadar ne getirmediği de yanlış aktarılıyor. Bu yazıda, teklifin metninde fiilen yer alan hükümleri siyasi yorum katmadan, madde başlıkları üzerinden aktarıyoruz.
“Çerçeve Yasa” tam olarak nedir?
“Çerçeve Yasa”, kamuoyunda kullanılan kısaltılmış addır. Teklifin resmî adı Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi’dir. 5 Ağustos 2026’da TBMM Başkanlığı’na sunulmuş, 12 maddeden oluşan bir metindir.
Teklif; PKK/KCK ve bağlantılı yapılanmaların fiilî varlığına son verdiğinin ve kontrolündeki silah ile mühimmatın teslim edildiğinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi ve bu tespitin Millî Güvenlik Kurulu kararıyla teyit edilmesi hâlinde devreye giren bir hukuki mekanizma kurar. Yani kanunun yürürlüğe girmesi tek başına sonuç doğurmaz; mekanizmanın işlemesi bu ön şarta bağlıdır.
Teklif hangi aşamada?
- 5 Ağustos 2026 — Teklif TBMM Başkanlığı’na sunuldu.
- 7–8 Ağustos 2026 — Adalet Komisyonu’nda yaklaşık 18 saat süren görüşmelerin ardından kabul edildi.
- Genel Kurul — Görüşmelerin 10 Ağustos 2026 Pazartesi başlaması bekleniyor.
- Sonrası — Genel Kurul’da kabul edilirse Cumhurbaşkanlığı onayı ve Resmî Gazete’de yayım aşamasına geçilir.
Bu nedenle şu an için hukuken bağlayıcı bir kanun yoktur; ortada bir kanun teklifi ve komisyonda kabul edilmiş bir metin vardır.
Teklif ne öngörüyor?
Kapsam ve şart (m. 1–2)
Düzenleme; PKK/KCK’nın kurulması veya yönetilmesi, üyelik, örgüte yardım, propaganda ile örgütün faaliyeti kapsamında işlenen belirli suçlarla ve bu örgüt lehine işlenen terörizmin finansmanı suçlarıyla bağlantılı kişilere uygulanır. FETÖ bu kapsamda değildir.
Başvuru (m. 3)
Düzenlemeden yararlanmak isteyen kişilerin, kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren 6 ay içinde başvurması gerekir. Başvurular toplu değil, kişi bazında değerlendirilir.
Soruşturma ve kovuşturmaların ertelenmesi (m. 4–5)
- Üst sınırı 15 yıl veya daha az hapis cezası gerektiren suçlarda: 5 yıl erteleme.
- 15 yıldan fazla hapis, müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçlarda: 10 yıl erteleme.
- Süre yeni bir suç işlenmeden geçerse: soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmesi, davada düşme sonucu doğar.
- Erteleme süresi içinde ilgili terör suçlarından yeni bir mahkûmiyet kesinleşirse: ertelemenin sonuçları ortadan kalkar.
Kesinleşmiş cezaların infazının ertelenmesi (m. 6)
Kesinleşmiş mahkûmiyetler bakımından da aynı süreler öngörülüyor: 15 yıl ve altındaki cezalarda 5 yıl, daha ağır cezalarda 10 yıl. Süre suç işlenmeden geçerse ceza infaz edilmiş sayılır.
Denetim yapısı (m. 7, 9, 10)
- Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlığında bir değerlendirme kurulu kurulur; kurulda Adalet, Dışişleri, İçişleri ve Millî Savunma bakanları ile Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, MİT Başkanı ve MGK Genel Sekreteri yer alır.
- TBMM bünyesinde 17 üyeli bir İzleme Komisyonu oluşturulur.
- Teslim edilen silah, mühimmat ve malzemenin kayıt altına alınmasına ilişkin usul, Millî Savunma ve İçişleri bakanlıklarınca hazırlanır.
Hak yoksunlukları (m. 8)
Ertelemeden yararlanan kişiler bakımından, mahkûmiyete bağlı bazı hak yoksunluklarının kaldırılması için mahkemeye veya infaz hâkimliğine başvurulabilmesi öngörülüyor. Bu, kendiliğinden gerçekleşen bir sonuç değil; ayrı bir talep gerektiriyor.
Peki “ne değildir”?
Genel af değildir
Af, cezayı ya da suçun kendisini ortadan kaldırır. Buradaki mekanizma cezayı silmez, erteler. Erteleme süresi şartlara uygun geçerse sonuç doğar; şart ihlal edilirse ertelemenin sonuçları ortadan kalkar ve süreç kaldığı yerden işler.
Herkesi kapsamaz
Örgüt faaliyeti kapsamında işlendiği kabul edilen kasten öldürme suçları kapsam dışındadır. Düzenleme yalnızca PKK/KCK bağlantılı belirli suçlara ilişkindir; başka örgütler ve adi suçlar bakımından bir sonuç doğurmaz.
Otomatik işleyen bir mekanizma değildir
Kişinin 6 ay içinde başvurması, dosyasının ayrı ayrı değerlendirilmesi ve hak yoksunlukları için ayrıca mahkemeye başvurulması gerekir. Kanunun yürürlüğe girmesi tek başına kimsenin dosyasını kendiliğinden kapatmaz.
Tek başına yürürlük yeterli değildir
Mekanizmanın çalışabilmesi, silah bırakma ve fiilî varlığın sona ermesinin güvenlik kurumlarınca tespit edilip MGK kararıyla teyit edilmesine bağlıdır. Bu tespit yapılmadığı sürece erteleme hükümleri uygulanmaz.
Sık sorulan sorular
Cezaevindeki bir yakınım bundan yararlanabilir mi?
Bu; kişinin mahkûm olduğu suça, cezanın miktarına ve dosyanın durumuna göre değişir. Teklif metni Genel Kurul’da değişebileceği için, kanun Resmî Gazete’de yayımlanmadan önce dosya bazlı kesin bir değerlendirme yapmak mümkün değildir. Kanunlaşmasının ardından dosya UYAP üzerinden incelenerek kapsamda olunup olunmadığı değerlendirilebilir.
Adli sicil kaydı silinir mi?
Teklif, adli sicil kaydını doğrudan silen bir hüküm içermiyor. Mahkûmiyetten doğan hak yoksunlukları için ayrı bir başvuru yolu öngörülüyor; bu başvuru mahkemeye veya infaz hâkimliğine yapılır.
Başvuru süresi kaçırılırsa ne olur?
Teklifte başvuru için kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren 6 aylık bir süre öngörülüyor. Bu tür sürelerde gecikme, hakkın kullanılamaması sonucunu doğurabildiğinden kanunlaşma tarihinin takip edilmesi önemlidir.
Erteleme süresinde suç işlenirse ne olur?
Teklife göre erteleme süresi içinde ilgili terör suçlarından yeni bir mahkûmiyet kesinleşirse, ertelemenin sonuçları ortadan kalkar.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş veya danışmanlık niteliği taşımaz. Somut bir dosyayla ilgili değerlendirme için Bodrum ceza avukatı sayfamızdan bize ulaşabilir, benzer konulardaki diğer yazılarımız için makale arşivimize göz atabilirsiniz.
Bodrum ve Muğla genelinde ceza soruşturma ve kovuşturma konularında avukatlık hizmeti veriyoruz. Ceza avukatlığı hizmetimiz hakkında bilgi alın.
bu yazıyı hazırlayan
Av. Mert Çelik
Muğla Barosu · Sicil 2039 · Bodrum · 2018’den beri
Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki mütalaa veya avukatlık hizmeti niteliği taşımaz. Mevzuat değişebilir; güncel durumunuz için mutlaka bir avukata danışınız.