Aldığım ürün ayıplı çıktı; iade, değişim ve indirim haklarım nelerdir?
Ayıplı üründe dört seçimlik hakkınız vardır ve seçim tamamen sizindir: sözleşmeden dönüp bedel iadesi, ayıpsız yenisiyle değişim, ücretsiz onarım veya ayıp oranında bedel indirimi. Satıcı 'önce tamir' dayatamaz. Satıcının sorumluluğu teslimden itibaren en az 2 yıl sürer. Uyuşmazlıkta, güncel parasal sınırın altındaki taleplerde tüketici hakem heyetine, üzerindekilerde tüketici mahkemesine başvurulur; ikisi de harçsız/masrafsız denecek kadar ucuzdur.
📋Dört seçimlik hak
Tüketici mevzuatı, teslim edilen malın sözleşmeye aykırı (ayıplı) çıkması hâlinde tüketiciye dört seçenek tanır:
- Sözleşmeden dönerek bedelin iadesini istemek,
- Malın ayıpsız misliyle değiştirilmesini istemek,
- Ücretsiz onarım istemek,
- Ayıp oranında bedel indirimi istemek.
Seçim hakkı tüketicinindir; satıcı "önce servise gönderelim, tamir olmazsa değiştiririz" diye dayatma yapamaz. Yalnızca seçilen hakkın kullanımı satıcı için orantısız güçlük doğuruyorsa (çok küçük bir ayıp için komple değişim gibi) sınırlı bir istisna devreye girebilir. Değişim veya dönme hâlinde satıcı, ödemeyi tüm ferileriyle iade etmek zorundadır. Ücretsiz onarım veya değişim talebi üretici/ithalatçıya karşı da ileri sürülebilir; bu, satıcının ortadan kaybolduğu durumlarda önemli bir güvencedir.
⏳Süreler
- Satıcı, teslimden itibaren iki yıl süreyle ayıptan sorumludur (ikinci el satışlarda bu süre bir yıla inebilir). Konut gibi taşınmazlarda süre beş yıldır.
- Teslim anında açıkça görülebilen ayıpları makul sürede bildirmek gerekir; gizli ayıplar ise ortaya çıktığında bildirilir. Bildirimin yazılı (e-posta, iadeli taahhütlü, satıcının kayıtlı kanalları) yapılması ispat açısından şarttır.
- Ayıp, ağır kusur veya hile ile gizlenmişse satıcı iki yıllık süreye sığınamaz.
İlk altı ay içinde ortaya çıkan ayıbın teslim anında var olduğu karine olarak kabul edilir; aksini ispat satıcıya düşer. Altı aydan sonra denge tersine döner ve ayıbın başlangıçtaki üretim/imalat kaynaklı olduğunu ispat yükü pratikte tüketiciye kayar — bu nedenle sorun başlar başlamaz servis kayıtları ve fotoğraflarla belgeleme yapın.
🧭Başvuru yolları
Satıcı talebi karşılamazsa iki yol vardır: değeri her yıl güncellenen parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda Tüketici Hakem Heyetine (e-devletten dakikalar içinde başvurulabilir; kararları icra edilebilir niteliktedir), sınırın üzerindekilerde ise tüketici mahkemesine başvurulur. Tüketici mahkemelerinde harç muafiyeti vardır ve dava öncesi arabuluculuk aşaması uygulanır. Cihaz "serviste bekletiliyor, oyalanıyorum" tablosunda; azami tamir süresinin aşılması, aynı arızanın tekrarı veya kullanımdan mahrumiyet, bedel iadesi/değişim talebinin kapısını yeniden açar.
Bodrum ve Muğla genelinde tüketici konularında avukatlık hizmeti veriyoruz: Bodrum Tüketici Avukatı
bu yazıyı hazırlayan
Av. Mert Çelik
Muğla Barosu · Sicil 2039 · Bodrum · 2018’den beri
Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki mütalaa veya avukatlık hizmeti niteliği taşımaz. Mevzuat değişebilir; güncel durumunuz için mutlaka bir avukata danışınız.