Yıllık izinler paraya çevrilir mi; kullanılmayan izinler ne olur?
Hayır — iş sözleşmesi devam ederken yıllık izin paraya çevrilemez; izin fiilen kullandırılmak zorundadır. Ancak sözleşme hangi sebeple olursa olsun sona erdiğinde, kullandırılmamış izin süreleri son ücret üzerinden ücrete dönüşür ve işverenden talep edilebilir. Bu alacak, sözleşmenin sona erdiği tarihten itibaren beş yıllık zamanaşımına tabidir.
📌İzin süreleri nasıl belirlenir
Yıllık ücretli izne hak kazanmak için işyerinde — deneme süresi dahil — en az bir yıl çalışmış olmak gerekir. Süreler kıdeme göre belirlenir: bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) olanlar için en az on dört gün, beş yıldan fazla on beş yıldan az olanlar için en az yirmi gün, on beş yıl ve daha fazla olanlar için en az yirmi altı gün. On sekiz yaşından küçük ve elli yaşından büyük işçilerde izin süresi en az yirmi günden az olamaz. Bu süreler asgari olup sözleşmeyle artırılabilir. Ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz.
📌Çalışırken paraya çevrilemez
Yıllık izin, işçinin dinlenme hakkının bir parçası olduğundan kamu düzenine ilişkin sayılır. Bu nedenle iş sözleşmesi devam ederken izin hakkından feragat edilemez ve izin ücrete dönüştürülemez. İşçinin “izin kullanmayayım, parasını alayım” yönündeki talebi ve bu yönde yapılan anlaşma geçersizdir; işçi daha sonra izin alacağını yine talep edebilir. İzin süresine rastlayan dönemde işçinin başka bir işte ücret karşılığı çalıştığı anlaşılırsa, işverenin ödediği izin ücretini geri isteyebileceği de düzenlenmiştir.
📌Sözleşme sona erdiğinde
İş sözleşmesi istifa, haklı fesih, işveren feshi, emeklilik veya ölüm gibi hangi sebeple sona ererse ersin, kullandırılmayan yıllık izin süreleri ücrete dönüşür. Ödeme, sözleşmenin sona erdiği tarihteki son çıplak ücret üzerinden yapılır; ikramiye, fazla mesai ve sosyal yardımlar bu hesaba dahil edilmez. Bu yönüyle izin ücreti, giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanan kıdem tazminatından ayrılır. İzin ücreti alacağı için zamanaşımı, sözleşmenin sona erdiği tarihten itibaren beş yıldır.
📌İspat yükü kimde
Yıllık iznin kullandırıldığını ispat yükü işverendedir. İşverenin bunu, işçinin imzasını taşıyan izin defteri veya izin belgesi ile ortaya koyması gerekir. İmzasız çizelgeler, elektronik kayıtlar veya tanık beyanı tek başına yeterli görülmemektedir. Ücret bordrosunda izin ücreti tahakkuku görünüyor ve bordro işçi tarafından ihtirazi kayıt konulmadan imzalanmışsa, o dönem bakımından ödemenin yapıldığı kabul edilebilir; bu nedenle bordro imzalarken dikkatli olunmalıdır.
💡Sık karşılaşılan durumlar
- İşyeri devri: İşyeri devredildiğinde işçinin kıdemi devam eder; izin hesabında devirden önceki süreler de dikkate alınır.
- Bölünerek kullanma: İzin kural olarak bölünmez; ancak taraflar anlaşarak bir bölümü on günden az olmamak üzere bölebilir.
- Yol izni: İzni işyerinin bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek işçiye, talep etmesi hâlinde toplam dört güne kadar ücretsiz yol izni verilir.
- Sezonluk çalışma: Nitelikleri gereği bir yıldan az süren mevsimlik işlerde yıllık izin hükümleri uygulanmaz; ancak çalışmanın gerçekte sürekli olduğu belirlenirse izin hakkı doğar. Turizm bölgelerinde bu tespit sık tartışma konusudur.
Bodrum ve Muğla genelinde bu alanda avukatlık hizmeti veriyoruz: Bodrum İş Avukatı
bu yazıyı hazırlayan
Av. Mert Çelik
Muğla Barosu · Sicil 2039 · Bodrum · 2018’den beri
Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki mütalaa veya avukatlık hizmeti niteliği taşımaz. Mevzuat değişebilir; güncel durumunuz için mutlaka bir avukata danışınız.