Belirli süreli iş sözleşmesi süresinden önce feshedilirse işçinin hakları neler?
Belirli süreli sözleşme ancak objektif bir neden varsa (belirli bir işin tamamlanması, belirli bir olgunun ortaya çıkması gibi) kurulabilir; bu neden yoksa sözleşme baştan belirsiz süreli sayılır. Objektif nedenle kurulmuş bir sözleşme işverence haklı sebep olmaksızın süresinden önce feshedilirse işçi, sözleşmenin kalan süresine ait ücreti — bakiye süre ücreti — talep edebilir. Kural olarak ihbar tazminatı doğmaz; kıdem tazminatı ise şartları varsa istenebilir.
📌Sözleşme gerçekten belirli süreli mi
İlk sorulacak soru budur. İş Kanunu, belirli süreli sözleşmenin ancak işin niteliğinden kaynaklanan objektif bir koşul bulunduğunda yapılabileceğini öngörür: belirli süreli bir işin tamamlanması, belirli bir olgunun ortaya çıkması veya proje esaslı çalışma gibi. Sırf işvereni iş güvencesi hükümlerinden kurtarmak için “bir yıllık sözleşme” düzenlenmesi geçerli değildir; böyle bir sözleşme başlangıçtan itibaren belirsiz süreli kabul edilir ve işçi tüm iş güvencesi haklarından yararlanır. Uygulamada dosyaların önemli bir kısmı bu noktada çözülmektedir.
📌Bakiye süre ücreti
Objektif nedene dayanan belirli süreli bir sözleşme, işveren tarafından haklı bir sebep olmaksızın süresinden önce sona erdirilirse işçi, sözleşmenin kalan süresine ilişkin ücretini talep edebilir. Bu talep, Borçlar Kanunu’ndaki işverenin temerrüdüne ilişkin hükümlere dayanır. Ancak işçinin, bu süre içinde başka bir işten kazandığı veya kazanmaktan kasten kaçındığı miktar hesaptan düşülür. Bu nedenle uygulamada bakiye süre ücreti, kalan sürenin tamamı olarak değil, indirim yapılarak hükmedilmektedir.
📌Kıdem, ihbar ve iş güvencesi
Belirli süreli sözleşme kural olarak sürenin dolmasıyla kendiliğinden sona erer; bu hâlde ihbar tazminatı doğmaz, çünkü sona erme bildirimli fesihle değil sürenin bitimiyle gerçekleşir. Buna karşılık kıdem tazminatı için Kanun’un aradığı şartlar (en az bir yıllık çalışma ve kıdeme hak kazandıran sona erme hâli) gerçekleşmişse tazminat istenebilir. İşe iade davası bakımından ise belirli süreli sözleşmeyle çalışanlar kural olarak iş güvencesi kapsamı dışındadır; ancak sözleşme baştan belirsiz süreli sayılıyorsa bu kapsam açılır.
📌Zincirleme sözleşmeler
Belirli süreli sözleşme, esaslı bir neden olmadıkça birden fazla kez üst üste yenilenemez. Yenilenirse, sözleşme baştan itibaren belirsiz süreli sayılır. Esaslı neden bulunarak yapılan yenilemelerde ise sözleşme belirli süreli olma niteliğini korur. Bu kural, sezonluk ve proje bazlı çalışmanın yaygın olduğu turizm bölgelerinde sık gündeme gelir: her sezon başında yeniden imzalanan sözleşmelerin niteliği, kıdem hesabını ve fesih sonuçlarını doğrudan etkiler.
💡Uygulamada dikkat edilecekler
- İşçinin erken feshi: Sözleşmeyi haksız olarak süresinden önce sona erdiren işçi de, işverenin bundan doğan zararından sorumlu tutulabilir; sözleşmede cezai şart varsa ayrıca değerlendirilir.
- Tek taraflı cezai şart geçersizdir: Yalnızca işçi aleyhine öngörülen cezai şart hükümleri geçerli sayılmaz; cezai şartın karşılıklı olması aranır.
- Yıllık izin: Belirli süreli sözleşmeyle çalışanlar da bir yılı doldurduklarında yıllık izne hak kazanır; kullanılmayan izinler sona ermede ücrete dönüşür.
- İspat: Sözleşmenin objektif nedene dayandığını ispat yükü işverendedir. İşveren bu nedeni ortaya koyamazsa sözleşme belirsiz süreli kabul edilir.
Bodrum ve Muğla genelinde bu alanda avukatlık hizmeti veriyoruz: Bodrum İş Avukatı
bu yazıyı hazırlayan
Av. Mert Çelik
Muğla Barosu · Sicil 2039 · Bodrum · 2018’den beri
Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki mütalaa veya avukatlık hizmeti niteliği taşımaz. Mevzuat değişebilir; güncel durumunuz için mutlaka bir avukata danışınız.