Kamulaştırma yapılmadan arazime yol/park yapıldı; bedelimi nasıl alırım?
İdare, kamulaştırma yapmadan taşınmazınıza fiilen el atmışsa (yol, park, okul, boru hattı yapılmışsa) taşınmazın güncel bedelinin ödenmesi için dava açabilirsiniz; mülkiyet ancak bedel ödenince idareye geçer. Taşınmaz fiilen boş ama imar planında uzun yıllardır okul/yeşil alan gibi kamu alanına ayrılıp kullanılamaz hâlde bırakılmışsa (hukuki el atma) yine bedel talep edilebilir. Ayrıca el atılan dönem için ecrimisil (haksız kullanım tazminatı) istenebilir.
📌İki tür el atma
- Fiili el atma: İdare, kamulaştırma prosedürünü işletmeden taşınmazınızı fiilen kamu hizmetine tahsis etmiştir: içinden yol geçirilmiş, park veya okul bahçesi yapılmış, altına içme suyu/kanalizasyon hattı döşenmiş, enerji nakil hattı geçirilmiştir. Tapu hâlâ sizin üzerinizdedir ama kullanma imkânınız kalmamıştır.
- Hukuki el atma: Taşınmaza fiilen dokunulmamıştır; ancak imar planında okul, hastane, yeşil alan gibi kamu hizmetine ayrılmış ve uzun yıllar (mevzuattaki eşik: plan tarihinden itibaren beş yıl içinde kamulaştırma yapılmaması) programa alınmayarak mülkiyet hakkınız kullanılamaz hâle getirilmiştir: satamazsınız, yapı yapamazsınız, değeri kilitlenmiştir.
🏛️Hangi mahkemede, ne istenir?
Fiili el atmada dava, taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde açılan bedel (tazminat) davasıdır; hukuki el atmadan kaynaklanan tazminat istemleri ise idari yargının görev alanında değerlendirilmektedir — görev ayrımı bu alanda yıllar içinde değişkenlik gösterdiğinden dava stratejisi güncel duruma göre kurulmalıdır. Bedel; keşif ve bilirkişi incelemesiyle, taşınmazın niteliği (arsa/arazi ayrımı), emsal satışlar ve gelir yöntemine göre dava tarihindeki güncel değer üzerinden belirlenir; hükmedilen bedel faiziyle tahsil edilir ve karşılığında taşınmaz idare adına tescil edilir.
💰Bedelin yanında istenebilecekler
- Ecrimisil: İdarenin taşınmazı bedelsiz kullandığı dönem için, geriye dönük beş yılla sınırlı haksız kullanım tazminatı.
- Kısmi el atmada değer kaybı: Yol taşınmazın bir bölümünden geçmişse, kalan kısmın uğradığı değer kaybı da hesaplatılır.
- Dava öncesinde idareye uzlaşma/başvuru yapılması hem bazı dönem düzenlemelerinde aranan bir aşama olmuş hem de pratikte faiz başlangıcı ve masraf avantajı sağlayabilmektedir; başvuru dilekçesi ve tebliğ kayıtları dosyaya güç katar.
🧭Pratik yol haritası
Önce tapu kaydı, imar durumu yazısı ve el atmanın fotoğraf/uydu görüntüleriyle tespitini toplayın; el atmanın hangi idareye ait olduğunu (belediye, karayolları, DSİ, TEDAŞ vb.) netleştirin — dava yanlış idareye açılırsa zaman kaybedilir. Bu davalarda hak düşürücü kısa bir süre bulunmamakla birlikte ecrimisilin beş yılla sınırlı olması ve delillerin eskimesi nedeniyle beklemek aleyhinizedir. Bölgemizde imar planlarında yıllardır "yeşil alan"da bekletilen parseller için hukuki el atma davaları, mülk sahiplerinin en çok hak kaybına uğradığı ama en az bildiği alandır.
Bodrum ve Muğla genelinde idari uyuşmazlık konularında avukatlık hizmeti veriyoruz: Bodrum İdare Avukatı
bu yazıyı hazırlayan
Av. Mert Çelik
Muğla Barosu · Sicil 2039 · Bodrum · 2018’den beri
Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki mütalaa veya avukatlık hizmeti niteliği taşımaz. Mevzuat değişebilir; güncel durumunuz için mutlaka bir avukata danışınız.