Sosyal medyada beğenmek veya paylaşmak suç oluşturur mu?
Otomatik bir cevap yoktur. Bir içeriği yeniden paylaşmak, uygulamada içeriğin benimsenip yayılmasına aracılık olarak değerlendirilebildiğinden, içerik suç oluşturuyorsa paylaşan bakımından da sorumluluk doğabilir. Beğeni ise daha zayıf bir eylem olup tek başına genellikle yeterli görülmemekte; Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay kararlarında içeriğin benimsendiğini ve yayıldığını gösteren ek unsurlar aranmaktadır. Belirleyici olan; içeriğin niteliği, paylaşımın bağlamı ve failin kastıdır.
📌Ölçüt: benimseme ve yayma
Ceza sorumluluğu kusura dayanır; bu nedenle asıl soru, kişinin içeriği bilerek ve isteyerek benimseyip yaymak iradesiyle hareket edip etmediğidir. Yeniden paylaşım, içeriği kişinin kendi takipçi kitlesine ulaştırdığından, yayma unsuru bakımından beğeniden daha güçlü bir eylem sayılır. Buna karşılık eleştirmek, ihbar etmek veya haber vermek amacıyla yapılan alıntılı paylaşımlar farklı değerlendirilir. Anayasa Mahkemesi kararlarında, sosyal medya etkileşimlerinin ifade özgürlüğü kapsamında olduğu ve sınırlamanın demokratik toplumda gereklilik ölçütünü karşılaması gerektiği vurgulanmaktadır.
📌Hakaret içeren paylaşımlar
Bir kişiye hakaret içeren içeriğin yeniden paylaşılması hâlinde, paylaşan kişi bakımından da hakaret suçu gündeme gelebilir; zira suç, teşhir ve yayma yoluyla da işlenebilir. Hakaret şikâyete tabi bir suçtur ve fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde şikâyet edilmelidir. Eleştiri ile hakaret arasındaki sınır, kararlarda “ağır eleştiri de olsa kişinin onur, şeref ve saygınlığını rencide edici somut isnat veya sövme içermemesi” ölçütüyle çizilmektedir. Sert siyasi eleştiri, kural olarak hakaret sayılmaz.
📌Terör propagandası ve suçu övme iddiaları
Bu başlıkta değerlendirme daha hassastır. Terörle Mücadele Kanunu’ndaki propaganda suçu, örgütün cebir, şiddet veya tehdit içeren yöntemlerini meşru gösterecek, övecek ya da bu yöntemlere başvurmayı teşvik edecek şekilde propaganda yapılmasını cezalandırır. Anayasa Mahkemesi, bu unsurları taşımayan paylaşımların cezalandırılmasını ifade özgürlüğünün ihlali olarak değerlendirmiştir. Benzer biçimde “suçu ve suçluyu övme” suçunda da somut bir övme ve kamu düzeni bakımından açık ve yakın tehlike aranır.
📌İfade alınırken dikkat edilecekler
Bu tür dosyalarda ifade, çoğu kez paylaşımın yapıldığı tarihten uzun süre sonra alınır. Hesabın gerçekten sanığa ait olup olmadığı, paylaşımın kim tarafından yapıldığı, hesabın başkalarınca kullanılıp kullanılmadığı ve içeriğin hangi bağlamda paylaşıldığı, savunmanın temel eksenleridir. Müdafi olmadan ifade vermemek, paylaşımın bağlamına ilişkin açıklamanın baştan doğru kurulması bakımından önemlidir. Ayrıca dijital materyalin usulüne uygun elde edilip edilmediği (arama ve el koyma kararının varlığı, imaj alınması) ayrıca denetlenmelidir.
💡Pratik notlar
- Silmek delili yok etmez: Paylaşım silinse dahi platform kayıtları ve üçüncü kişilerin ekran görüntüleri üzerinden tespit yapılabilir. Silme, kast tartışmasında aleyhe de yorumlanabilir.
- Bağlam ekleyin: Eleştiri veya ihbar amaçlı alıntılarda kendi yorumunuzu eklemek, benimseme iddiasına karşı en güçlü karşı argümanı oluşturur.
- Kapalı hesap fark yaratır mı: Alenilik unsuru aranan suçlarda, paylaşımın sınırlı bir kitleye açık olması değerlendirmede dikkate alınabilir; ancak takipçi sayısına göre yine aleni sayılabilmektedir.
- İşe ve mesleğe etkisi: Ceza sorumluluğu doğmasa bile paylaşımlar disiplin süreçlerine ve iş sözleşmesinin feshine konu edilebilmektedir; bu ayrı bir hukuki alandır.
Bodrum ve Muğla genelinde bu alanda avukatlık hizmeti veriyoruz: Bodrum Ceza Avukatı
bu yazıyı hazırlayan
Av. Mert Çelik
Muğla Barosu · Sicil 2039 · Bodrum · 2018’den beri
Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki mütalaa veya avukatlık hizmeti niteliği taşımaz. Mevzuat değişebilir; güncel durumunuz için mutlaka bir avukata danışınız.